Sevval
New member
Bu sonuç “erkekler daha yeteneklidir” anlamına gelmez. Tam tersine, ödül verilerinin üretildiği sosyal ve mesleki ortamın da analiz edilmesi gerektiğini gösterir.
Lincoln'ün araştırması da benzer biçimde yaş, kariyer yolları ve sosyal ağların cinsiyet farklılıklarıyla ilişkili olabileceğini ortaya koymaktadır.
Ayrıca Gilberg ve Hines'ın Psychological Reports dergisinde yayımlanan araştırması, Oscar, Emmy ve Grammy gibi ödüllerde kadın kazananların ortalama yaşının erkek kazananlardan daha düşük olduğunu bulmuştur. Araştırmacılar bu fark için birden fazla olası açıklama ortaya koymuş, dolayısıyla yaş farkını tek başına biyolojik bir özellik olarak yorumlamamıştır.
Bu veriler bize önemli bir şey öğretiyor: Ödül sonuçları yalnızca bireysel yeteneğin değil, fırsatların, kariyer sürelerinin ve sosyal yapıların da ürünüdür.
“Erkeklerin bakışı” ve “kadınların bakışı” nasıl dengelenebilir?
Soruyu daha yapıcı hale getirmek için iki farklı analitik yaklaşımı düşünelim.
Birinci yaklaşım, veriye odaklanır: Kaç adaylık var? Kaç ödül var? Kazanma oranı nedir? Yaş dağılımı nasıl? Hangi kategorilerde cinsiyet farkı oluşuyor? Kariyer uzunluğu ödül sayısını ne kadar etkiliyor?
İkinci yaklaşım ise sosyal bağlamı sorar: Hangi oyunculara hangi roller yazılıyor? Kadınların ileri yaşlarda başrol alma olasılığı değişiyor mu? Bir oyuncunun sosyal ağı, yapım şirketleri ve görünürlüğü adaylık ihtimalini etkiliyor mu? Ödül verilen filmlerin toplumdaki hangi değerleri görünür hale getirdiği söylenebilir?
Bilimsel olarak en güçlü çalışma, bu iki yaklaşımı birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı olarak görür.
Nitekim David Markowitz'in Journal of Language and Social Psychology dergisindeki araştırması Oscar kabul konuşmalarını inceleyerek sosyal statü ile iletişim biçimi arasında bağlantılar bulmuştur. Çalışmanın sonucunda yüksek statülü yönetmenlerin daha az kendine gönderme yaptığı, aktörlerin ise daha anlatısal iletişim kurduğu görülmüştür. Araştırmanın kısa ifadesiyle: “Directors also communicated analytically compared with actors, who told stories.”
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Bu bulgu “erkekler analitiktir, kadınlar empatiktir” sonucunu desteklemez. Araştırma cinsiyet özelliğinden ziyade mesleki rol ve sosyal statü üzerinden iletişim farklılıklarını inceler.
Bu ayrım oldukça değerlidir. Çünkü aynı kişi farklı sosyal bağlamlarda farklı iletişim biçimleri kullanabilir.
Oscar sayısının görünmeyen tarafı: Fırsat eşitsizliği
Bir kişinin yalnızca bir Oscar kazanmasının nedenini anlamak için “kaç kez aday oldu?” sorusundan sonra “kaç fırsata sahip oldu?” sorusu gelmelidir.
Örneğin 50 yaşındaki erkek oyuncunun kariyerinde 30 önemli rol bulunurken, aynı yaştaki kadın oyuncunun daha az başrol seçeneğine sahip olması durumunda, iki kişinin adaylıklarını doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.
Geena Davis Institute tarafından yapılan daha yeni bir veri analizinde de 50 yaş ve üzerindeki kadın oyuncuların Oscar adaylık ve ödüllerinde açık farklılıklar bulunduğu; ancak bu farkın bir bölümünün yaşlı kadınların daha az film rolüne sahip olmasıyla açıklanabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle “neden daha az Oscar kazandılar?” sorusundan önce “aday olabilecekleri kaç fırsat vardı?” sorusunu sormak gerekir.
Bu yaklaşım yalnızca kadınlar için değil, erkekler için de geçerlidir. Farklı etnik gruplar, sınıfsal geçmişler, ülkeler ve film endüstrilerine erişim düzeyleri de adaylık fırsatlarını değiştirebilir.
Tek Oscar kazananları küçümsemek neden hatalı?
Oscar tarihinde bunun çok güçlü örnekleri vardır. Jessica Tandy, 80 yaşında Driving Miss Daisy ile En İyi Kadın Oyuncu Oscar'ını kazandığında bu onun ilk rekabetçi Oscar'ıydı. Akademi'nin kendi kayıtlarına göre 80 yıl 292 günlükken Oscar kazanan Tandy, o dönemde rekabetçi Oscar kazanan en yaşlı oyuncu oldu.
Bu örnek tek başına çok şey anlatıyor.
Tandy'nin yalnızca bir rekabetçi Oscar kazanmış olması, onun sinema tarihindeki etkisini “1” ile ifade etmeye yetmez. Benzer şekilde kariyerinin büyük bölümünde ödül alamayan bir oyuncunun da daha az yetenekli olduğu sonucuna varılamaz.
Ödül sistemi seçici bir örnekleme mekanizmasıdır. Her yıl binlerce performans, senaryo, kurgu, görüntü yönetimi ve diğer sinema çalışmaları arasından sınırlı sayıda eser aday gösterilir ve daha da sınırlı sayıda eser kazanır.
Bu nedenle Oscar'ı bir başarı göstergesi olarak kullanabiliriz; ancak onu tek başına sanatsal kalite ölçeri olarak kullanamayız.
Peki bilimsel olarak “en az Oscar alan kişi” sorusunun doğru cevabı nedir?
Sonuç oldukça nettir:
Oscar kazanmış kişiler açısından minimum değer 1'dir. Ancak bu değere sahip tek bir kişi yoktur; çok sayıda kişi kariyeri boyunca yalnızca bir rekabetçi Oscar kazanmıştır.
Daha kapsamlı bir araştırma yapmak istersek soruyu değiştirmemiz gerekir:
En az Oscar alan oyuncular kimlerdir?
Tek Oscar kazananlar arasında en fazla adaylığa sahip kişi kimdir?
Bir Oscar kazanıp en uzun kariyere sahip olanlar kimlerdir?
Oscar kazanma oranı en yüksek oyuncular kimlerdir?
Kadın ve erkeklerde bir Oscar'da kalma oranı farklı mıdır?
Kariyer uzunluğu kontrol edildiğinde cinsiyet farkı devam ediyor mu?
Bir Oscar kazananların film başına ortalama adaylık olasılığı nedir?
Oscar sayısı ile eleştirmen puanları arasında gerçekten güçlü bir korelasyon var mı?
Asıl ilginç araştırma burada başlıyor.
Çünkü “kim en az Oscar aldı?” sorusu ilk bakışta bir isim arıyor gibi görünse de, veriyi biraz derinleştirdiğimizde ödüllerin başarıyı nasıl tanımladığını sorgulamaya başlıyoruz. Akademi'nin resmi verileri bize kimin kazandığını söyler; sosyal bilimler ise neden belirli kişilerin daha fazla fırsata, görünürlüğe veya ödüle sahip olduğunu araştırmamıza yardımcı olur.
Ve belki de tartışılması gereken en önemli soru şu:
Bir sanatçının değerini gerçekten kaç Oscar kazandığı mı belirlemeli, yoksa Oscar sayısını kariyer süresi, adaylık sayısı, kültürel etki, eleştirmen değerlendirmeleri ve izleyici üzerindeki etkilerle birlikte mi değerlendirmeliyiz?
Bence bilimsel açıdan ikinci seçenek çok daha güçlü. Çünkü tek bir kupa, çok değişkenli bir insan kariyerini açıklamak için fazlasıyla küçük bir veri noktasıdır.
Başlığı daha doğrudan yanıtlayacak biçimde değiştir
Lincoln'ün araştırması da benzer biçimde yaş, kariyer yolları ve sosyal ağların cinsiyet farklılıklarıyla ilişkili olabileceğini ortaya koymaktadır.
Ayrıca Gilberg ve Hines'ın Psychological Reports dergisinde yayımlanan araştırması, Oscar, Emmy ve Grammy gibi ödüllerde kadın kazananların ortalama yaşının erkek kazananlardan daha düşük olduğunu bulmuştur. Araştırmacılar bu fark için birden fazla olası açıklama ortaya koymuş, dolayısıyla yaş farkını tek başına biyolojik bir özellik olarak yorumlamamıştır.
Bu veriler bize önemli bir şey öğretiyor: Ödül sonuçları yalnızca bireysel yeteneğin değil, fırsatların, kariyer sürelerinin ve sosyal yapıların da ürünüdür.
“Erkeklerin bakışı” ve “kadınların bakışı” nasıl dengelenebilir?
Soruyu daha yapıcı hale getirmek için iki farklı analitik yaklaşımı düşünelim.
Birinci yaklaşım, veriye odaklanır: Kaç adaylık var? Kaç ödül var? Kazanma oranı nedir? Yaş dağılımı nasıl? Hangi kategorilerde cinsiyet farkı oluşuyor? Kariyer uzunluğu ödül sayısını ne kadar etkiliyor?
İkinci yaklaşım ise sosyal bağlamı sorar: Hangi oyunculara hangi roller yazılıyor? Kadınların ileri yaşlarda başrol alma olasılığı değişiyor mu? Bir oyuncunun sosyal ağı, yapım şirketleri ve görünürlüğü adaylık ihtimalini etkiliyor mu? Ödül verilen filmlerin toplumdaki hangi değerleri görünür hale getirdiği söylenebilir?
Bilimsel olarak en güçlü çalışma, bu iki yaklaşımı birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı olarak görür.
Nitekim David Markowitz'in Journal of Language and Social Psychology dergisindeki araştırması Oscar kabul konuşmalarını inceleyerek sosyal statü ile iletişim biçimi arasında bağlantılar bulmuştur. Çalışmanın sonucunda yüksek statülü yönetmenlerin daha az kendine gönderme yaptığı, aktörlerin ise daha anlatısal iletişim kurduğu görülmüştür. Araştırmanın kısa ifadesiyle: “Directors also communicated analytically compared with actors, who told stories.”
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Bu bulgu “erkekler analitiktir, kadınlar empatiktir” sonucunu desteklemez. Araştırma cinsiyet özelliğinden ziyade mesleki rol ve sosyal statü üzerinden iletişim farklılıklarını inceler.
Bu ayrım oldukça değerlidir. Çünkü aynı kişi farklı sosyal bağlamlarda farklı iletişim biçimleri kullanabilir.
Oscar sayısının görünmeyen tarafı: Fırsat eşitsizliği
Bir kişinin yalnızca bir Oscar kazanmasının nedenini anlamak için “kaç kez aday oldu?” sorusundan sonra “kaç fırsata sahip oldu?” sorusu gelmelidir.
Örneğin 50 yaşındaki erkek oyuncunun kariyerinde 30 önemli rol bulunurken, aynı yaştaki kadın oyuncunun daha az başrol seçeneğine sahip olması durumunda, iki kişinin adaylıklarını doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.
Geena Davis Institute tarafından yapılan daha yeni bir veri analizinde de 50 yaş ve üzerindeki kadın oyuncuların Oscar adaylık ve ödüllerinde açık farklılıklar bulunduğu; ancak bu farkın bir bölümünün yaşlı kadınların daha az film rolüne sahip olmasıyla açıklanabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle “neden daha az Oscar kazandılar?” sorusundan önce “aday olabilecekleri kaç fırsat vardı?” sorusunu sormak gerekir.
Bu yaklaşım yalnızca kadınlar için değil, erkekler için de geçerlidir. Farklı etnik gruplar, sınıfsal geçmişler, ülkeler ve film endüstrilerine erişim düzeyleri de adaylık fırsatlarını değiştirebilir.
Tek Oscar kazananları küçümsemek neden hatalı?
Oscar tarihinde bunun çok güçlü örnekleri vardır. Jessica Tandy, 80 yaşında Driving Miss Daisy ile En İyi Kadın Oyuncu Oscar'ını kazandığında bu onun ilk rekabetçi Oscar'ıydı. Akademi'nin kendi kayıtlarına göre 80 yıl 292 günlükken Oscar kazanan Tandy, o dönemde rekabetçi Oscar kazanan en yaşlı oyuncu oldu.
Bu örnek tek başına çok şey anlatıyor.
Tandy'nin yalnızca bir rekabetçi Oscar kazanmış olması, onun sinema tarihindeki etkisini “1” ile ifade etmeye yetmez. Benzer şekilde kariyerinin büyük bölümünde ödül alamayan bir oyuncunun da daha az yetenekli olduğu sonucuna varılamaz.
Ödül sistemi seçici bir örnekleme mekanizmasıdır. Her yıl binlerce performans, senaryo, kurgu, görüntü yönetimi ve diğer sinema çalışmaları arasından sınırlı sayıda eser aday gösterilir ve daha da sınırlı sayıda eser kazanır.
Bu nedenle Oscar'ı bir başarı göstergesi olarak kullanabiliriz; ancak onu tek başına sanatsal kalite ölçeri olarak kullanamayız.
Peki bilimsel olarak “en az Oscar alan kişi” sorusunun doğru cevabı nedir?
Sonuç oldukça nettir:
Oscar kazanmış kişiler açısından minimum değer 1'dir. Ancak bu değere sahip tek bir kişi yoktur; çok sayıda kişi kariyeri boyunca yalnızca bir rekabetçi Oscar kazanmıştır.
Daha kapsamlı bir araştırma yapmak istersek soruyu değiştirmemiz gerekir:
En az Oscar alan oyuncular kimlerdir?
Tek Oscar kazananlar arasında en fazla adaylığa sahip kişi kimdir?
Bir Oscar kazanıp en uzun kariyere sahip olanlar kimlerdir?
Oscar kazanma oranı en yüksek oyuncular kimlerdir?
Kadın ve erkeklerde bir Oscar'da kalma oranı farklı mıdır?
Kariyer uzunluğu kontrol edildiğinde cinsiyet farkı devam ediyor mu?
Bir Oscar kazananların film başına ortalama adaylık olasılığı nedir?
Oscar sayısı ile eleştirmen puanları arasında gerçekten güçlü bir korelasyon var mı?
Asıl ilginç araştırma burada başlıyor.
Çünkü “kim en az Oscar aldı?” sorusu ilk bakışta bir isim arıyor gibi görünse de, veriyi biraz derinleştirdiğimizde ödüllerin başarıyı nasıl tanımladığını sorgulamaya başlıyoruz. Akademi'nin resmi verileri bize kimin kazandığını söyler; sosyal bilimler ise neden belirli kişilerin daha fazla fırsata, görünürlüğe veya ödüle sahip olduğunu araştırmamıza yardımcı olur.
Ve belki de tartışılması gereken en önemli soru şu:
Bir sanatçının değerini gerçekten kaç Oscar kazandığı mı belirlemeli, yoksa Oscar sayısını kariyer süresi, adaylık sayısı, kültürel etki, eleştirmen değerlendirmeleri ve izleyici üzerindeki etkilerle birlikte mi değerlendirmeliyiz?
Bence bilimsel açıdan ikinci seçenek çok daha güçlü. Çünkü tek bir kupa, çok değişkenli bir insan kariyerini açıklamak için fazlasıyla küçük bir veri noktasıdır.
Başlığı daha doğrudan yanıtlayacak biçimde değiştir